Pomysły na oświetlenie zewnętrzne
autorstwa Robbie Nevens
W LampTwist wiemy, że latem chętniej spędzamy czas na świeżym powietrzu w naszych ogrodach. Czy jest lepszy moment niż teraz, by zaczerpnąć inspiracji do oświetlenia zewnętrznego?
Bez względu na to, czy chodzi o posiłki na świeżym powietrzu, leniwe wygrzewanie się w słońcu, czy zabawy z dziećmi — nasze ogrody odegrają w nadchodzących miesiącach znaczącą rolę w naszym życiu.
W ciepłe dni nie stanowi to problemu, gdy promienie słoneczne padają na nas, podnosząc poziom witaminy D. Ale co z wieczorami, kiedy nadal jest na tyle ciepło, by przebywać na zewnątrz, a my chcemy stworzyć zupełnie inny nastrój?
Wieczory w ogrodzie to czas spędzony z bliskimi — z rodziną lub przyjaciółmi zaproszonymi na drobne przyjęcie. To także okazja do odpoczynku po długim dniu.
Dlatego każde oświetlenie ogrodowe powinno zapewniać poczucie spokoju, a także bezpieczeństwa. Jeśli chodzi o to drugie — żaden intruz nie zaczai się w krzewach, gdy strategicznie rozmieszczone oświetlenie ujawni jego obecność.
To właśnie przy przekształcaniu ogrodu w przytulną i zapraszającą przestrzeń oświetlenie zewnętrzne odgrywa kluczową rolę.
Może to oznaczać użycie oświetlenia funkcjonalnego, by zamienić skalniak w olśniewający punkt centralny, którym można zachwycać się podczas kolacji na patio. A może chcieliby Państwo stworzyć efekt „unoszących się mebli ogrodowych”, znany z restauracji, za pomocą taśm LED?
Bez względu na zamierzenia, postaramy się wskazać właściwy kierunek, by uzyskali Państwo dokładnie taki efekt, jakiego oczekują.
Ostrzegamy jednak — czytając ten artykuł, prawdopodobnie odkryją Państwo szereg innych znakomitych designerskich lamp zewnętrznych, o których wcześniej nawet nie pomyśleli — choćby olśniewające lampy stołowe od cenionych projektantów.
Jesteśmy pewni, że znajdą Państwo wiele wspaniałych pomysłów, które będą chcieli wypróbować od razu. Warto przy okazji wspomnieć, że większość współczesnego oświetlenia zewnętrznego działa w niskim napięciu.
Na szczęście dzięki temu oświetlenie jest nie tylko bezpieczniejsze w obsłudze, ale i znacznie tańsze w eksploatacji.
Po pierwsze jednak, podobnie jak w przypadku wnętrz, sekret znakomitego oświetlenia ogrodowego tkwi w jego „warstwowaniu”. Oznacza to zastosowanie kilku rodzajów oświetlenia — ogólnego, funkcjonalnego i akcentującego.
Trzy warstwy oświetlenia zewnętrznego, które warto zastosować na zewnątrz
Oświetlenie ogólne
To rodzaj oświetlenia, które nie ma konkretnego zadania poza tworzeniem nastroju. Działa jak muzyka w tle — wiemy, że tam jest. Przykładem mogą być girlandy świetlne rozwieszone na ogrodzeniu lub pobliskim drzewie.
Oświetlenie funkcjonalne
Oświetlenie, które ma swoje zadanie — np. oświetlenie schodów na patio, paleniska do grillowania czy efektownych zdobień na zewnętrznych ścianach Państwa stuletniego domu.
Oświetlenie akcentujące
Służy do wyeksponowania konkretnego fragmentu ogrodu, na przykład centralnego drzewa lub Państwa nagrodzonej rabaty kwiatowej. Zazwyczaj wymaga zastosowania kilku reflektorów.
Warto też pamiętać, że dodając oświetlenie zewnętrzne do ogrodu nocą, nie próbują Państwo odtworzyć jego dziennego piękna i barw.
Zamiast tego starają się Państwo wydobyć inny, „nocny” ogród. Mamy tu na myśli znacznie więcej kontrastów oraz mieszankę cieni-sylwetek i podświetlonych elementów.
W ten sposób ogród staje się nocą bardziej tajemniczym miejscem.
Aby stworzyć to „inne oblicze” ogrodu, potrzebujemy wspomnianych warstw oświetlenia. „Zalewanie” całego ogrodu jednym rodzajem światła dałoby płaski i nudny efekt, czyniąc go miejscem, na które zdecydowanie nie chcielibyśmy patrzeć po zmroku.
Bez wątpienia zauważyli już Państwo, że planowanie oświetlenia zewnętrznego wymaga sporej dawki kreatywności.
Z tego powodu warto skorzystać z porady specjalisty od projektowania ogrodów. Jednocześnie poniższe pomysły na oświetlenie zewnętrzne powinny okazać się dobrym punktem wyjścia.
Jak wykorzystać oświetlenie zewnętrzne, by wyeksponować patio
Największą zaletą oświetlenia patio lub tarasu jest to, że pomaga zatrzeć granicę między wnętrzem a otoczeniem. Dzięki temu dom wydaje się większy, a Państwo i Państwa rodzina zyskują znacznie więcej przestrzeni do życia niż w chłodniejszych miesiącach.
Oświetlenie skierowane w dół
Podświetl stół jadalny na zewnątrz lub miejsce do siedzenia na patio, idealne na relaks z drinkiem pod koniec dnia. Można to osiągnąć, mocując reflektory punktowe do pergoli lub solidnych gałęzi pobliskiego drzewa.
Dzięki temu światło będzie padać w dół, eliminując oślepienie i tworząc bardziej przytulną oraz kameralną atmosferę. Na poniższym zdjęciu lampy skierowane w dół, zawieszone pod zadaszeniem, prezentują się znakomicie:
Zdjęcie: Homedesignideas.eu
Warto wspomnieć, że aby uzyskać tzw. efekt „księżycowego światła”, należy zawiesić lampy na wysokości około 9 metrów, tuż nad niższymi gałęziami drzewa. Światło będzie wówczas przesączać się przez liście dolnych konarów, tworząc grę światła i cienia.
Skoro mowa o „świetle księżyca” — ten efekt „chłodnego światła” można uzyskać, stosując białe żarówki LED o temperaturze barwowej 4100 K lub wyższej. Mają one „niebieskawy” odcień, podczas gdy dla „ciepłego, przytulnego” światła należałoby sięgnąć po żarówki 2700 K o „żółtawym” odcieniu. Ciepłe żarówki w formie oświetlenia skierowanego w dół zostały zamontowane pod górną drewnianą barierką poniższego tarasu, by „oblać” deski światłem. Jednocześnie prowadzą one gościa w stronę tarasu:
Zdjęcie: Deckideas.top
Warto rozważyć również oświetlenie podłogowe, montując diody w deskach tarasu. Dzięki temu unikną Państwo oślepiającego światła, a forma oświetlenia będzie znacznie bardziej subtelna (nawet jeśli odrobinę przypominająca dyskotekę).
Zdjęcie: Houzz
I tylko dlatego, że posadzka patio nie jest wykonana z drewna, nie oznacza, że nie można zastosować oświetlenia podłogowego. Projektant ogrodu na poniższym zdjęciu pomysłowo wbudował kolorową taśmę LED w beton, oddzielając strefę wypoczynkową na patio od reszty ogrodu i dodając całości wyrazistości:
Zdjęcie: Houzz
Lampki LED typu fairy lights. Świece tworzą romantyczną atmosferę przy ogrodowym stole, ale zawsze istnieje ryzyko, że zostaną przewrócone i wzniecą pożar. Te drobne lampki LED to jeden z naszych ulubionych pomysłów na oświetlenie zewnętrzne. Wsunięte do szklanych kopuł tworzą łagodne światło, są znacznie bezpieczniejsze i, cóż, po prostu uroczo wyglądają.
Zdjęcie: Bhg.com
Jak wykorzystać oświetlenie zewnętrzne do wyeksponowania drzew
Przestrzeń na zewnątrz może stać się prawdziwym dziełem sztuki dzięki odpowiednio dobranemu oświetleniu.
Oświetlenie skierowane w górę
Drzewa wyglądają znakomicie, gdy są podświetlone od dołu, ponieważ światło uwypukla fakturę pnia i nadaje koronie miękkości.
Należy jednak upewnić się, że oświetlają Państwo również pień, w przeciwnym razie powstanie efekt „zawieszonego UFO”, gdy podświetlona zostanie sama korona.
Reflektory
Z typowym rozsyłem światła sięgającym ok. 12 metrów, reflektory lepiej sprawdzą się przy wysokich drzewach (do pięciu żarówek o mocy ok. 50 W każda).
Lampy bullet i spoty
Obie mają wąski kąt świecenia, dlatego lepiej nadają się do niższych drzew (drzewa o wysokości poniżej 6 metrów wymagają zaledwie dwóch reflektorów o mocy 20 W).
Warto wybierać oprawy z osłonami, dzięki czemu można precyzyjnie kierować światło i unikać „zalewania” niepotrzebnie dużej powierzchni.
Najlepiej ustawić trzy lampy wokół drzewa, zamiast oświetlać wyłącznie jego przód. Warto też zauważyć, że umieszczenie reflektorów wśród drzew dodaje przestrzeni poczucia wysokości:
Zdjęcie: Putnamlandscaping.com
Ogólnie rzecz biorąc, takie zastosowanie oświetlenia zewnętrznego daje znakomitą perspektywę krajobrazu Państwa ogrodu.
Aby uniknąć konieczności zmiany opraw oświetleniowych w miarę dorastania drzewa, warto wybierać lampy zewnętrzne montowane nad gruntem, które można łatwo przemieścić.
Dobrze oświetlone drzewa na poniższym zdjęciu, w połączeniu z jedną lub dwoma świecami na stole, dostarczają wystarczającej ilości światła dla całego tarasu:
Zdjęcie: Garden-force.com
Jak wykorzystać oświetlenie zewnętrzne do wyeksponowania krzewów
Krzewy i oświetlenie zewnętrzne idealnie się uzupełniają.
Oświetlenie skierowane w górę
Umieść lampy doświetlające za krzewami lub roślinami. Najlepiej, jeśli są one ulokowane w grządkach z mulczem — wówczas można w nich ukryć naziemne oprawy, by całość wyglądała schludniej.
Lampy zewnętrzne należy też rozmieścić w dość dużych odstępach, by uzyskać kałuże światła zamiast jednolitej, ciągłej jasności.
Innym sposobem na wyeksponowanie krzewów — i kolejnym z naszych ulubionych pomysłów na oświetlenie zewnętrzne w ogrodzie — jest umieszczenie reflektora dolnego ok. 60 cm przed krzewem, jak na poniższym zdjęciu:
Zdjęcie: Houseology.com
Tworzy się efekt sylwetki, jeśli krzewy (i drzewa) znajdują się przed ścianą lub drewnianym ogrodzeniem. Można to osiągnąć, kierując rząd lamp w stronę ściany domu, a nie samych krzewów. Krzewy zostaną wówczas pokazane w czerni, tworząc dramatyczne kształty, jak na poniższym zdjęciu:
Zdjęcie: Pinterest
Oświetlenie taśmowe
Wykorzystaj taśmę LED lub oświetlenie linowe, by obrysować krawędzie rabaty. Na poniższym zdjęciu pełni ono również funkcję wytyczania ścieżki:
Zdjęcie: Pinterest
To zbliżenie oświetlenia linowego LED pokazuje, jak solidna jest ta oprawa:
Zdjęcie: Pinterest
A może zamiast eksponować krzewy reflektorami doświetlającymi, zwrócić uwagę na fakturę ściany? Wyjaśnienie znajduje się na poniższym zdjęciu. Warto przy okazji wiedzieć, że im bliżej ściany domu znajduje się lampa, tym wyraźniejsza staje się faktura podświetlanej cegły:
Zdjęcie: Pinterest
Wyeksponowanie otaczających krzewów eliminuje potrzebę oświetlania ścieżki w poniższym ogrodzie:
Zdjęcie: Lightingideas.com
Jak wykorzystać oświetlenie zewnętrzne do wyeksponowania wejścia
Latarnie po obu stronach drzwi wejściowych wyglądają świetnie, lecz nie warto niszczyć tej potencjalnie urokliwej kompozycji, montując w nich zbyt mocną żarówkę.
Lampy przy drzwiach należy traktować jako oświetlenie ogólne, a nie funkcjonalne. W ten sposób utrzymają Państwo niskie natężenie światła, by nie raziło ono wieczornych gości i nie zmuszało ich do mrużenia oczu za każdym razem, gdy ktoś otwiera drzwi.
Zdjęcie: Homeizy.com
Jeśli mają Państwo szczęście posiadać kolumny lub filary przed drzwiami, warto oświetlić również ich tylną stronę. Dzięki temu wzrok gości będzie automatycznie kierowany ku drzwiom — i to z ciekawym, dramatycznym akcentem.
Jak wykorzystać oświetlenie zewnętrzne dla ścieżek
Oświetlenie sprawia, że ścieżki prezentują się tak pięknie, jak to tylko możliwe.
Reflektory punktowe
Aby uzyskać zarówno wrażenie estetyczne, jak i bezpieczeństwo, oświetlając ścieżkę w ogrodzie z przodu lub z tyłu domu, warto rozmieścić światła po obu stronach, zmieniając odstępy między nimi.
Utrzymywanie idealnej symetrii i jednolitych odstępów uczyni ścieżkę niepożądanym punktem centralnym, podczas gdy w Państwa ogrodzie nocą jest tak wiele innych elementów wartych zauważenia.
Z drugiej strony, umieszczenie opraw oświetleniowych zbyt blisko ścieżki może spowodować ich nadepnięcie i łatwe uszkodzenie.
Zdjęcie: Pinterest
Aby oświetlenie krajobrazu pozostało subtelne, należy stosować lampy świecące w dół i pamiętać, że światło księżyca skutecznie wspomaga prowadzenie po ścieżce. Tak naprawdę światła ścieżki mają działać jak „delikatne wskazówki”, a nie „kierunkowe strzałki”. Zawsze należy je trzymać poniżej linii wzroku, by uniknąć zbędnego — i drażniącego — oślepienia.
Jeśli wzdłuż ścieżki rosną różne krzewy, rośliny i drzewa, można umieścić w nich lampy, by wyeksponować różnorodność kształtów i barw.
Jak wykorzystać oświetlenie zewnętrzne dla elementów wodnych
Światło i woda to magiczna para.
Lampy doświetlające
Elementy wodne można oświetlić, umieszczając wodoodporną żarówkę w centrum atrakcji oraz kierunkowe reflektory doświetlające wokół jej krawędzi. Dzięki temu element wodny stanie się punktem centralnym ogrodu.
W poniższym ogrodzie podświetlono niewielkie wodospady (najbardziej efektowne fragmenty nurtu) za pomocą reflektorów doświetlających:
Zdjęcie: Minimalisti.com
A może zechcą Państwo losowo rozmieścić reflektory doświetlające na dnie sadzawki z rybami, jak na poniższym zdjęciu:
Zdjęcie: Bhg.com
Lampy skierowane w dół
Aby uzyskać bardziej subtelny efekt, warto powiesić oprawy skierowane w dół na gałęziach pobliskich drzew w okolicy elementu wodnego, dzięki czemu stanie się on tajemniczą częścią — a nie głównym akcentem — Państwa ogrodu.
Jak wykorzystać oświetlenie zewnętrzne dla rzeźb
Eksponowanie konkretnego elementu określa się jako oświetlenie akcentujące. Najlepiej stosować w tym celu ciepłe światło (o „żółtawym” odcieniu), zwłaszcza gdy obiektem jest rzeźba.
Ciepłe światło łagodzi rysy, a także zapobiega oślepieniu i powstawaniu cieni. Należy użyć co najmniej dwóch lamp, by krzyżujące się wiązki światła ograniczyły ostre cienie.
Warto przy okazji zaplanować oświetlenie zewnętrzne jeszcze przed ustawieniem rzeźb, masztu czy innych elementów. W ten sposób mają Państwo pewność, że żaden krzew nie stanie na drodze pożądanego efektu. Na poniższym zdjęciu kilka ciepłych żółtych reflektorów doświetlających pięknie eksponuje fontannę:
Zdjęcie: Adesigns.com
A może uczynią Państwo z rzeźby lub innego elementu samo źródło światła? Projektanci krajobrazu z kolejnego zdjęcia zamocowali lampę olejową na każdym z czubków stalowego kaktusa:
Zdjęcie: HGTV.com
Jak wykorzystać oświetlenie zewnętrzne do stworzenia ogólnej atmosfery
Zdjęcie: Lightingideas.com
Reflektory punktowe
Mogą one służyć do podświetlenia ogólnej przestrzeni, jak te lampy w drewnianej konstrukcji podtrzymującej rabaty poniżej. Po zmroku delikatnie zalewają światłem strefę chodnika, subtelnie eksponując zieleń. Pas światła wzdłuż ścieżki tworzy też nocą wrażenie „przepływu”, zachęcając, by podążać w jego kierunku:
Pergola w ogrodzie nie służy wyłącznie do prowadzenia róż i pnączy. Można ją również wykorzystać do zawieszenia taśmy LED, by stworzyć efekt zmierzchowego migotania:
Zdjęcie: HGTV.com
Rodzaje dostępnego oświetlenia zewnętrznego
Żarówki LED
Zdecydowanie najpopularniejsza obecnie forma oświetlenia — zarówno do wnętrz, jak i na zewnątrz. To dlatego, że są nie tylko bardziej energooszczędne (zużywają o 80 procent mniej energii niż tradycyjna żarówka żarowa), lecz także tańsze w dłuższej perspektywie. Mają również znacznie dłuższą żywotność.
Żarówki halogenowe
Mniej wydajne niż LED, ale tańsze w zakupie. Wiele osób nadal preferuje światło tych żarówek od światła LED (które oferuje zazwyczaj „ciepłą” lub „zimną” biel).
Sterowniki oświetlenia
Występują w wielu formach, z których najpopularniejsze są programatory czasowe, podczas gdy bezprzewodowe panele i piloty pozwalają na ręczne sterowanie oświetleniem.
Najlepsze pomysły na oświetlenie zewnętrzne w domu
- Nawet jeśli Państwa ogród jest niewielki, wciąż można sprawić, by wnętrze wydawało się większe, ustawiając reflektory na zewnątrz. Dzieje się tak, ponieważ okna nie będą wyglądały tak „czarno” i przytłaczająco. Reflektory „otworzą” przestrzeń.
- Nie spędzają Państwo wiele czasu w ogrodzie? Oświetlenie zewnętrzne wciąż można wykorzystać jako środek odstraszający włamywaczy, oświetlając każdego, kto zaczai się w pobliżu.
- Nie należy przesadzać z oświetleniem ścieżki, by ogród nie zaczął przypominać miniaturowego pasa startowego. Warto pamiętać, że światło księżyca potrafi być całkiem mocne i również skutecznie oświetla otoczenie.
- Użycie światła z niebieskim filtrem sprawi, że zielone liście drzew nabiorą intensywniejszej barwy.
- Oprócz wykorzystania oświetlenia krajobrazu do podświetlania ulubionych zakątków ogrodu, warto użyć ciemności do ukrycia tych fragmentów, które się Państwu nie podobają i wymagają poprawy.
- Aby nadać głębi domowi i ogrodowi, nie należy oświetlać wyłącznie budynku, ale także ogród — w przeciwnym razie dom będzie wyglądał bardzo „surowo”.
- Lampy montowane na szpilach ułatwiają przestawianie świateł, gdy wzrost roślin zagraża zaciemnieniem wiązki.
- Należy upewnić się, że wiązki używanych reflektorów punktowych nie kierują się bezpośrednio w okno sąsiada!
- Kolorowe światła — a w szczególności żółte — świetnie odstraszają owady wszelkiego rodzaju. Dzieje się tak, ponieważ żółć (jako światło o niższej temperaturze barwowej) jest dla owadów często słabo widoczna. Nie należy jednak używać go do podświetlania krzewów, gdyż mogą wyglądać na zaschnięte.
- Wybierając oprawy oświetleniowe, warto unikać produktów z żelaza, ponieważ deszcz powoduje ich korozję z czasem. Zamiast tego należy postawić na oświetlenie ze stali, mosiądzu i miedzi. Z czasem może pojawić się patyna, ale takie oprawy posłużą znacznie dłużej i będą tańsze w eksploatacji, gdyż rzadziej wymagają wymiany.
Konserwacja oświetlenia zewnętrznego
Gdy oświetlenie zewnętrzne jest już zamontowane, kolejną kwestią jest jego konserwacja. Aby zapobiec przegrzewaniu się lamp, ważne, by nie były zasłonięte przez liście i rozrastające się rośliny. Jeśli tak się stanie, należy natychmiast usunąć dotkniętą żarówkę, by uchronić pozostałe przed uszkodzeniem na skutek zwarcia.
Należy także zwracać uwagę na kondensację — zwłaszcza w deszczowym lub chłodnym klimacie, takim jak w Wielkiej Brytanii czy Skandynawii. Dobrym sposobem zapobiegania jest natarcie podstawy żarówki wazeliną podczas montażu oraz okresowe powtarzanie tego zabiegu. W rzeczywistości warto sprawdzać wszystkie żarówki kilka razy w roku — zwłaszcza po zimie.
Mamy nadzieję, że lektura powyższych pomysłów na oświetlenie zewnętrzne sprawiła Państwu przyjemność i że nasz artykuł rzeczywiście zainspirował Państwa do planów dotyczących nocnego ogrodu. A może pomógł rozbudzić dawne zainteresowanie, które przygasło — z powodu nadmiernej popularności ogrodowych lamp solarnych w ostatnich latach?
Bez wątpienia coraz inteligentniejsze i bardziej energooszczędne oprawy oświetlenia zewnętrznego pojawiają się na rynku każdej wiosny i lata od wielu lat.
Ten rok z pewnością nie jest wyjątkiem. Do naszych ulubionych należą m.in. lampy podłogowe rozjaśniające ciemne kąty Państwa zewnętrznego tarasu, które przypominają księżyc — kształtem, odcieniem i niebieskawo-białym światłem — a które widać na poniższym zdjęciu:
Zdjęcie: lamptwist.com
A może spodobają się Państwu wielofunkcyjne kostki LED do oświetlenia zewnętrznego, które jednocześnie służą jako znakomite siedziska?
Jakiekolwiek są Państwa potrzeby w zakresie oświetlenia zewnętrznego, z pewnością znajdą Państwo coś odpowiedniego — i w przystępnej cenie, ponieważ koszty oświetlenia LED, w szczególności, z czasem maleją.
Pozostaje tylko podłączyć te pomysły na oświetlenie zewnętrzne i rozsiąść się wygodnie, oddając się znakomicie oświetlonej kolacji oraz wieczornym spotkaniom na świeżym powietrzu.
Życzymy udanej zabawy!